सुनेत्राताई पवार यांचा निर्णय हा 'राजकीय' नसून 'कर्तव्याचा' भाग ....
लेखन
अविनाश पाटील तथा बंडू नाना शिंदे
९३७०१९९६६६
महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक झंझावात, अजित दादा पवार यांच्या अकाली आणि अपघाती जाण्याने संपूर्ण राज्य एका मोठ्या धक्क्यात आहे. अशा अत्यंत कठीण आणि भावनिक प्रसंगात, जेव्हा दुःखाचे ढग दाटलेले आहेत, तेव्हा सुनेत्राताई यांनी महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेण्याचा घेतलेला निर्णय हा 'राजकीय' नसून 'कर्तव्याचा' भाग वाटतो. संत तुकाराम महाराजांचा 'पेरणी' विषयावरील अभंग या संपूर्ण परिस्थितीला एका वेगळ्या उंचीवर नेऊन ठेवतो.
दुःखावर मात करून कर्तव्याला प्राधान्य (मढें झांकुनियां करिती पेरणी) 🌾
तुकोबा म्हणतात, "मढें झांकुनियां करिती पेरणी | कुणबियाचे वाणी लवलाहो ॥"
ज्याप्रमाणे शेतकरी घरात दुःखद घटना घडली तरी मोसमाची वेळ जात आहे हे ओळखून, डोळ्यांतील पाणी पुसून पेरणीसाठी शेतात जातो; तसेच आज पवार कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळलेला असतानाही, सुनेत्रा ताईंनी राज्याच्या स्थैर्यासाठी आणि दादांच्या अपूर्ण स्वप्नांच्या पेरणीसाठी उपमुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी स्वीकारली आहे. ही घाई नसून, दादांच्या राजकीय वारशाची राखण करण्यासाठी उचललेले 'लवलाहो' (तातडीचे) पाऊल आहे असे प्रथम दर्शनी दिसते.
'काळसत्ता' आणि नियोजित कृती ⏳
"नाहीं काळसत्ता आपुलिये हातीं | जाणते हे गुंती उगविती ॥"
वेळ ही कुणासाठीच थांबत नाही. दादांचे जाणे हे काळाचे क्रूर पाऊल होते, पण आता राज्याचा गाडा आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची धुरा कोणाकडे जाणार, हा प्रश्न आ वासून उभा होता. अशा वेळी 'जाणते' नेतृत्व म्हणून सुनिता ताई यांनी पुढाकार घेतला. राज्यसभेवर असतानाही राज्याच्या मुख्य प्रवाहात येण्याचा त्यांचा हा निर्णय भविष्यातील राजकीय गुंतागुंत सोडवणारा ठरेल असे आज तरी एकंदरीत वाटत आहे.
मुठीतील बियाणे आणि उद्याचे पीक (ओटीच्या परिस मुठीच्या तें वाढे) ✊
तुकोबांच्या मते, झोळीत किती बियाणे आहे यापेक्षा मुठीतून प्रत्यक्ष किती पेरले जाते, यावर पीक अवलंबून असते. सुनेत्रा वहिनींच्या रूपाने आज सत्तेच्या 'मुठीत' जो विश्वास आहे, तोच उद्या महाराष्ट्राच्या विकासाचे पीक देणार आहे. विशेषतः नाशिक जिल्ह्यासारखे प्रश्न, जिथे दादांच्या वचकामुळे जिल्हा बँक श्वास घेत होती, तिथे आता वहिनींना आपली 'पाटीलकी' सिद्ध करावी लागणार आहे.
शहाण्या माणसाची सूचना (करितो शाहाणा मृत्युलोकीं) 💡
"तुका म्हणे पाहें आपुली सूचना | करितो शाहाणा मृत्युलोकीं ॥"
टीकाकार टीका करतील, भावनिक प्रश्न उपस्थित करतील. परंतु, जो शहाणा असतो तो काळाची 'सूचना' ओळखतो. हा शपथविधी म्हणजे केवळ सत्ताग्रहण नसून, दादांनी दिलेल्या शब्दाचा आणि त्यांनी उभ्या केलेल्या संघर्षाचा 'सत्याग्रह' आहे हे समजून घेणार आहे.
सुनेत्रा ताईंचा आजचा हा शपथविधी म्हणजे एका मोठ्या नेतृत्वाच्या निधनानंतर डगमगून न जाता, 'स्वहित' (म्हणजेच स्वतःचे आणि स्वतःच्या लोकांसाठी असलेले कर्तव्य) जोपासण्याचा प्रयत्न आहे. तुकोबांच्या शब्दांत सांगायचे तर, ही महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एक नवी 'पेरणी' आहे, जिचे फळ येणारा काळच ठरवेल.
लेखन
अविनाश पाटील तथा बंडू नाना शिंदे
९३७०१९९६६६